RUSYA FEDERASYONU-TÜRKİYE DOĞAL GAZ ANA İLETİM HATTI

Rusya Federasyonu’ndan ülkemize, Türkiye – Bulgaristan sınırında plato döneminde yıllık 5-6 Milyar m³ doğal gaz ithalatına ilişkin Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması 14 Şubat 1986 tarihinde imzalanmıştır.

Rusya Federasyonu-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı ülkemize Malkoçlardan girmekte Hamitabat, Ambarlı, İstanbul, İzmit, Bursa, Eskişehir güzergahını takip ederek Ankara'ya ulaşmaktadır. Hat 842 km uzunluğundadır. Boru hattında, Kırklareli, Ambarlı, Pendik, Bursa ve Eskişehir'de kompresör istasyonları, Malkoçlar'da ana ölçüm istasyonu bulunmaktadır.

Hat 23 Haziran 1987 tarihinde ilk durağı olan Hamitabat'a ulaşmış bu tarihten itibaren Trakya Kombine Çevrim Santralında elektrik enerjisi üretiminde kullanılmaya başlanmıştır. Hat, Ağustos 1988'de Ankara'ya ulaşmıştır. Doğal gaz, Temmuz 1988'de İGSAŞ'ta (İstanbul Gübre Sanayii A.Ş.), Ağustos 1988'de Ambarlı Santralında, Ekim 1988'de de Ankara'da konut ve ticari sektörde kullanılmaya başlanmıştır. Sanayi sektöründe doğal gaz kullanımı ise Ağustos 1989'da başlamıştır.

Halihazırda, 14 Şubat 1986 tarihli Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması’nın süresi sona ermiş olup, BOTAŞ tarafından söz konusu Batı Hattı’ndan ülkemize yıllık 4 milyar m3 doğal gaz ithalatına 18 Şubat 1998 tarihinde imzalanan Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması kapsamında devam edilmektedir.

---

MARMARA EREĞLİSİ LNG İTHAL TERMİNALİ

Cezayir’den ülkemize yıllık yaklaşık 4,4 milyar m3 doğal gaz eşdeğeri Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (“LNG”) ithaline ilişkin LNG Alım Satım Anlaşması 14 Nisan 1988 tarihinde imzalanmıştır. BOTAŞ tarafından 1989 yılında yapımına başlanan Marmara Ereğlisi LNG İthal Terminali Cezayir’den yapılan ilk LNG kargo sevkiyatı ile 3 Ağustos 1994 tarihinde işletmeye alınmıştır. Daha sonra Nijerya’dan yılda yaklaşık 1,3 milyar m3 doğal gaz eşdeğeri LNG ithalatına yönelik LNG Alım Satım Anlaşması 9 Kasım 1995 tarihinde imzalanmıştır. Cezayir ve Nijerya’dan yapılan LNG ithalatı kapsamında, Marmara Ereğlisi LNG İthal Terminali’ne kargo teslimatları devam etmektedir.

Bu Proje, özetle mevcut LNG İthal Terminali'nin gazlaştırma ve dolayısıyla ana hatta yapılacak enjeksiyon kapasitesinin 685.000 m³/saat'e çıkarılması için ilave edilmesi gereken 1 adet deniz sulu buharlaştırıcı ile deniz suyunu basacak iki adet pompa ve diğer ekipmanların montaj işlerini kapsamakta olup, 2001 yılı itibarıyla inşaat Çalışmaları tamamlanmış olup, sistem devreye alınmıştır.

---

DOĞU ANADOLU DOĞAL GAZ ANA İLETİM HATTI

Bu proje ile başta İran olmak üzere doğudaki kaynaklardan alınacak doğal gazın boru hattı ile Türkiye’ye taşınması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, İran’dan, Türkiye’ye plato döneminde yıllık 9,6 milyar m3 doğal gaz sevkiyatına ilişkin Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması 08 Ağustos 1996 tarihinde imzalanmıştır.

Yaklaşık 1.491 km uzunluğunda, çapı 48” ve 16” arasında değişen Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı Doğubayazıt’tan başlayıp, Erzurum, Sivas ve Kayseri üzerinden Ankara’ya uzanmakta, bir branşman da Kayseri, Konya üzerinden Seydişehir’e ulaşmaktadır.

Haziran 2001 sonu itibarıyla tüm boru hattı sistemi gaz alabilir duruma gelmiş, İran Bazargan’daki Ölçüm İstasyonu’nun tamamlanmasıyla 2001 yılı itibarıyla İran’dan gaz alımı başlamıştır.

Ayrıca, proje kapsamında yapılan Doğubayazıt Kompresör İstasyonu (CS-11), İran - Türkiye sınırından yaklaşık 35 km uzaklıkta, toplam kurulu gücü yaklaşık 30 MW olan üç kompresör ünitesinden oluşan bir istasyon olup, 2003 yılında tamamlanarak devreye alınmıştır.

---

SAMSUN - ANKARA DOĞAL GAZ ANA İLETİM HATTI

Rusya Federasyonu’ndan ülkemize, Karadeniz üzerinden plato döneminde yıllık 16 Milyar m³ doğal gaz ithalatına ilişkin Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması 15 Aralık 1997 tarihinde imzalanmıştır. ”

Rusya Federasyonu-Karadeniz-Türkiye (Mavi Akım) Doğal Gaz Boru Hattı;

• Rusya topraklarında İzobilnoye-Djubga arasında 56-inç çapında 307 km ve 48-inç çapında 65 km uzunluğundaki Boru Hattı Sistemi,
• Karadeniz geçişi olarak, Djubga-Samsun arasında yaklaşık 392 km. uzunluğunda 24-inç çapında paralel 2 ayrı hat,
• Türkiye topraklarında ise Samsun-Ankara arasında 48-inç çapında ve 501 km. uzunluğundaki Boru Hattı Sistemi,

olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır.

Mavi Akım Projesi olarak da bilinen bu boru hattı, Türkiye topraklarında, Samsun'dan başlayarak Amasya, Çorum, Kırıkkale üzerinden Ankara'ya ulaşmaktadır. Hattın yapım çalışmaları tamamlanmış ve 20 Ekim 2002 tarihinde Samsun-Durusu ölçüm istasyonunda düzenlenen "Altın Kaynak" töreni ile Karadeniz'den gelen boru hattı Samsun'daki hat ile birleştirilmiştir. Gerekli test işlemlerinin tamamlanmasının ardından 2003 yılı itibarıyla Sistem devreye alınmış ve Rusya'dan gaz sevkiyatı başlamıştır.

---

TÜRKİYE-YUNANİSTAN DOĞAL GAZ BORU HATTI

AB Komisyonu INOGATE (Interstate Oil and Gas Transport to Europe) Programı çerçevesinde, Hazar Havzası, Rusya, Orta Doğu, Güney Akdeniz ülkeleri ve diğer uluslararası kaynaklardan sağlanacak doğal gazın Türkiye ve Yunanistan üzerinden, Avrupa pazarlarına nakli için Güney Avrupa Gaz Ringi Projesi geliştirilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti’nden Yunanistan Cumhuriyeti’ne Doğal Gaz Arzına İlişkin Hükümetlerarası Anlaşma T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ve Yunanistan Kalkınma Bakanı tarafından 23 Şubat 2003 tarihinde imzalanmış olup, bu Anlaşma çerçevesinde Türkiye’den Yunanistan’a plato döneminde yıllık 750 milyon m3 doğal gaz ihracatına ilişkin Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması 23 Aralık 2003 tarihinde imzalanmıştır.

Sözkonusu Projenin birinci aşaması olarak belirlenen Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Boru Hattı 36” çapında ve 211 km’si Türkiye, 85 km’si Yunanistan sınırlarında olmak üzere toplam 296 km uzunluğunda olup, hattın Karacabey Marmara Denizi (Değirmencik) arası 121 km, Marmara Deniz Geçişi (Kızılcaterzi) 17 km, Trakya kesimi de 73 km’dir. Ayrıca projenin Meriç - Evros Nehri 420 metrelik geçişi de yatay sondaj çalışması ile yapılmıştır. Boru hattı İpsala sınır noktasında Yunanistan’a giriş yaparak Gümülcine’de sona ermektedir.

Türkiye-Yunanistan doğal gaz boru hattı Projesi’nin Kara Kısmı’nın (Faz-I) inşaat çalışmaları 30.07.2007 tarihinde, Deniz Geçişi’nin (Faz-II) inşaat çalışmaları 05.07.2007 tarihinde ve Meriç-Evros Nehir Geçişi’nin (Faz-III) inşaat çalışmaları 18.08.2007 tarihinde tamamlanmıştır.

Bu kapsamda, Türkiye’den Yunanistan’a doğal gaz ihracatına 2007 yılında başlanmıştır.

---

BAKÜ-TİFLİS-ERZURUM DOĞAL GAZ BORU HATTI (BTE)

Azerbaycan Şah Deniz Faz-I sahasından ülkemize plato döneminde yıllık 6,6 milyar m3 doğal gazın ithalatına yönelik Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması 12 Mart 2001 tarihinde imzalanmıştır.

Bu kapsamda geliştirilen Azerbaycan-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’nin yapım ihalesine 3 faz halinde çıkılmış ve Faz-I ve Faz-II kısımlarının sözleşmeleri 04.05.2005 tarihinde, Hanak Kompresör ve Türkgözü Ölçüm İstasyonlarının yapımını içeren Faz-III kısmının sözleşmesi ise 23.09.2005 tarihinde imzalanmıştır.

Kars ili Posof ilçesindeki Türkiye-Gürcistan sınırından başlayan yaklaşık 113 km uzunluğunda ve 42’’ çapındaki Azerbaycan-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Faz-I kısmı 30.12.2006 tarihinde tamamlanmış, ayrıca proje kapsamında Ardahan iline gaz arzı sağlanmıştır.

Azerbaycan-Türkiye doğal gaz boru hattı Projesi Faz-1 kısmı kapsamındaki 42” çapındaki hattın bitim noktasından başlayan, Erzurum-Horasan yönünde uzanan yaklaşık 113 km uzunluğunda ve 42’’ çapındaki Azerbaycan-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Faz-II kısmı 09.03.2007 tarihinde tamamlanmış ve Kars iline gaz arzı sağlanmıştır.

---

KARACABEY-İZMİR DOĞAL GAZ ANA İLETİM HATTI

Doğal gaz kullanımının yurt çapında yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalarımız kapsamında, mevcut Doğal Gaz Ana İletim Hattı'nın Bursa'dan (Karacabey), İzmir ve Aliağa'ya kadar uzatılmasıyla, doğal gazın bu güzergah üzerindeki sanayi ve konut sektörlerinde kullanıma sunulması amaçlanmıştır.

Ege İletim Hattı Projesi'nin ilk aşaması olan ve 1996 yılında tamamlanarak işletmeye alınan Bursa-Çan Doğal Gaz İletim Hattı'nın ikinci aşaması olarak, hat Bursa-Karacabey'den İzmir'e uzatılmıştır. Aliağa bölgesinde kurulan doğal gaz kombine çevrim santralına ve bu bölgedeki sanayi tesislerine gaz arzı amacıyla 35 km.lik Aliağa bağlantı hattı ve 7 km.lik Aliağa branşman hattı bağlantısında proje kapsamına dahil edilmiştir.

241 km uzunluğunda ve 36-inç çapındaki sözkonusu boru hattının yapım çalışmaları tamamlanmış ve 2003 yılında, sisteme gaz arzı sağlanmıştır.

---

PAZARCIK-KARADENİZ EREĞLİ DOĞAL GAZ BORU HATTI

Ana Hat, 1996 yılında 16", 18" ve 24" çapında 209 km. uzunluğundaki Pazarcık-Karadeniz Ereğli Doğal Gaz İletim Hattı ile Batı Karadeniz Bölgesine uzatılmış ve bu hat ile Ocak 1996 tarihinden itibaren Ereğli Demir ve Çelik Fabrikalarında gaz kullanımına başlanmıştır.

---

BURSA-ÇAN DOĞAL GAZ BORU HATTI

Ana Hat 8", 12", 16" ve 24" çaplarında ve 208 km. uzunluğundaki Bursa-Çan Doğal Gaz İletim Hattı ile Çan'a uzatılmış ve Temmuz 1996 tarihinden itibaren gaz, hat güzergahında bulunan sanayi kuruluşları ile birlikte Çanakkale Seramik Fabrikasında da kullanıma sunulmuştur.

---

ÇAN-ÇANAKKALE DOĞAL GAZ BORU HATTI

12" çapında 107 km. uzunluğundaki Çan-Çanakkale Doğal Gaz Boru Hattı'nda inşaat çalışmaları 2000 yılı itibarıyla tamamlanmış olup, gaz arzı sağlanmıştır.

---

KONYA-İZMİR DOĞAL GAZ İLETİM HATTI

Doğal gaz kullanımının yurt çapında yaygınlaştırılması kapsamında, üç bölüm halinde ihale edilen Konya-İzmir Doğal Gaz İletim Hattının birinci bölümü olan 258 km. lik Konya-Isparta Doğal Gaz Boru Hattı 13.05.2005 tarihinde, ikinci bölümü olan 363 km. lik Isparta-Nazilli Doğal Gaz Boru Hattı 15.11.2005 tarihinde tamamlanarak gaz arzı sağlanmıştır.

Üçüncü bölümü olan 244 km. uzunluğundaki Nazilli-İzmir Doğal Gaz İletim Hattı'nın dört faz halinde ihalesine çıkılmış olup, sözleşmeleri 07.08.2006 tarihinde imzalanmıştır. Proje kapsamında 227 km. uzunluğundaki hatlar tamamlanarak Aydın iline 2007 yılı ilk yarısı itibarıyla doğal gaz arzı sağlanmıştır.

---

GÜNEY DOĞAL GAZ İLETİM HATTI

Doğu Anadolu Ana İletim Hattı’ndan Sivas yakınlarından alınan bir branşmanla Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinin doğal gaz ihtiyacını karşılayan hat, Sivas'tan başlayıp Malatya, Kahramanmaraş, Gaziantep, Osmaniye, Adana üzerinden Mersin'e uzanmakta olup, 40" çapında ve yaklaşık 716 km. uzunluğundadır. Üç bölüm halinde ihalesi yapılan hat, 2005 yılında tamamlanmıştır.

---

DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ DOĞAL GAZ BORU HATTI

Kuruluşumuzca üç faz halinde ihalesine çıkılan, toplam 307 km uzunluğunda ve 12”-16”-18”-24” çaplarındaki Doğu Karadeniz Bölgesi Doğal Gaz Boru Hattı Projesi kapsamında Bayburt iline 2006 yılı içinde; Rize iline 2008 yılı ilk çeyreğinde gaz arzı sağlanmış olup, Gümüşhane ve Trabzon illerine ise 2009 yılı ikinci yarısı itibarıyla doğal gaz arzı sağlanmıştır.

---

ADIYAMAN-ŞANLIURFA-ELAZIĞ-DİYARBAKIR DOĞAL GAZ BORU HATTI

Üç faz halinde ihalesine çıkılan projede;

Faz-I ve Faz-II'nin 05.06.2007, Faz-III'ün ise 31.07.2007 tarihi itibarıyla inşaat çalışmaları tamamlanmıştır.

Ayrıca, projenin Faz-I kısmı kapsamındaki Fırat Nehir Geçişi’nde, Ülkemizde bu denli büyük çaptaki bir boru hattında ilk defa kullanılan Yönlendirilebilir Yatay Sondaj tekniği kullanılmış ve bu alanda bir ilke imza atılmıştır.

---

ORDU-GİRESUN DOĞAL GAZ BAĞLANTI HATTI

Üç faz halinde ihalesine çıkılan projede;

Yapım ihalesi sonucu 22.07.2005 tarihinde sözleşmeleri imzalanan Faz-I ve Faz-II'nin inşaat çalışmaları 2007 yılı itibarıyla, 14.07.2009 tarihinde sözleşmesi imzalanan Faz-III'ün inşaat çalışmaları ise 2010 yılı itibarıyla tamamlanmıştır.

---

DİYARBAKIR-BATMAN-SİİRT DOĞAL GAZ BAĞLANTI HATTI

Yapım ihalesi sonucu 17.07.2009 tarihinde sözleşme imzalanan projede inşaat çalışmaları 2011 yılı itibarıyla tamamlanmış olup, gaz arzı sağlanmıştır.